اقتصاد شادکامی: نگاهی تازه به مفاهیم ثروت و بهروزی

بهروز نوری را از خیلی سال پیش می‌شناسم. از زمانی‌که در شرکت نفت فعال بود و هم‌زمان، دغدغه‌های محیط زیستی داشت. مدتی از هم خبر نداشتیم تا فهمیدم در موسسه‌ای بین‌المللی که در کارِ کنترل تولید گازهای گلخانه‌ای فعال است، مشغول به‌کار شده. کمی درباره‌ی ترجمه‌ی کتاب تازه‌اش، اقتصاد شادکامی گپ زدیم و فهمیدم چه‌قدر متنِ این اثر با شیوه‌ی زیست و کار کردنش همگام است. آن‌چه در این اپیزود طولانی می‌شنوید، ترکیبی از شرح مسیر کاری و زندگی بهروز نوری با معرفی کتاب است.

اقتصاد شادکامی یعنی چه؟

اگر مترجم این اثر شخصی جز بهروز نوری بود و پیش از این از او ترجمه‌ی کتاب «شغل خوب، شغل پوچ» را نخوانده بودم، هیچ بعید نبود که سروقت کتاب نروم و از عنوان کتاب، محتوایش را قضاوت نکنم.

عنوان کتاب اقتصاد شادکامی حداقل برای من، تداعی‌گر آن‌دسته از کتاب‌های خودیاری است که محتوا، جذبه و کشش عنوان را ندارند. اما در این‌باره، خوشبختانه، از قضاوت اولیه گذشتم و در کتاب چرخیدم.

مارک آنیلیسکی (که به اشتباه روی جلد مارک آلینسکی درج شده) نویسنده‌ای پرکار است و عناوین مختلفی با درون‌مایه‌هایی نزدیک به‌هم دارد. نگاهش یه اقتصاد، فرهنگ، کسب‌وکار و سیاست «شادکامی» محور است و تأمل ویژه‌ای به مسائل زیست‌محیطی دارد.

کتاب حاضر بنا دارد بسیاری از مفاهیمی که با معنای‌شان خو گرفته‌ایم را به چالش بکشد و بازتعریف کرد. مفاهیمی همچون ثروت، خوشبختی، بهروزی، رقابت و پیشرفت. برای ارائه‌ی ترجمانِ تازه، دست به دامن فلسلفه و تاریخ می‌شود سعی می‌کند از آموزه‌های کهن بهره بگیرد. تلاشش اما محدود به این مقدار نیست و از «علم» هم با همه‌ی تعاریف مدرن و معاصرش بهره می‌گیرد. در یک گزاره‌ی کلی می‌توان این‌طور گفت که مارک آلینسکی در کتاب اقتصاد شادکامی می‌خواهد نه وقت تعاریف‌مان را تغییر دهد، که بر مبنای تعاریف تازه، سبک تازه‌ای از نگاه به جهان را هم پیشنهاد کند.

در این کتاب، ثروت به انواعش مساله است و محدود به ثروتِ مالی (به‌معنای پول) نیست. او چند ثروت مختلف را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد چرا برای هرکدام از ما، بسته به جغرافیای محل زیست‌مان و مطلوباتی‌که از آینده داریم، یک ترکیب منحصر به‌فرد از ثروت کار می‌کند. به نگاه آلینسکی آن‌چه ورای ثروت اهمیت دارد، بهروزی (well-being) است که راه رسیدن به آن از مسیر توجه به ثروت‌های هفتگانه میسر می‌شود.

بهروز نوری ترجمه‌ی قابل قبول از اثر ساخته. نثری روان و خوش‌خوان که در به‌نگارش نویسنده نزدیک است و خواندش را ملال‌آور نمی‌کند. پیشنهاد می‌کند کتاب را بخوانید. سوال‌های بسیاری پیش روی‌تان قرار می‌دهد که ممکن است در شکل نگاه‌تان به پیرامون اثر کند.